17-02-11

Gevangenis oubollig

“Als de korte gevangenisstraffen toch niet worden uitgevoerd, schaf ze dan af. Het heeft ook geen zin nieuwe gevangenissen bij te bouwen omdat dit toch een aanzuigeffect heeft. Men moet het nut van de gevangenisstraf durven in vraag stellen”. Dat zei de gepensioneerde Gentse vrederechter Freddy Evers zopas in Brussel namens twee progressieve organisaties van magistraten. Hij steunde voor zijn visie op studies van professoren van de VUB.


Meer informatie over de afschaffing van de korte gevangenisstraf en het verzet tegen het bijbouwen van nieuwe gevangenissen vindt U op de expertenpagina van John De Wit.

EU crime statistics 2005-2007

Er zitten in EU27 600 000 mensen in de gevangenis.

Tussen 2005 en 2007 zitten er 123 mensen op 100 000 in de gevangenis. Het opsluitsysteem is niet alleen in vraag in België, ook in andere europese landen stelt men dit systeem aan de kaak. De belastingbetalen legt per jaar miljarden neer om de gevangenissen draaiende te houden. De cijfers in het kader van recidivisme geven niet veel positiefs weer. Dat er iets aan gedaan moet worden, is wel duidelijk. Wat er gedaan moet worden, is niet zo duidelijk omdat er niet veel onderzoek werd gedaan naar het systeem van opsluiting. Groot Britannie, de kampioen van opsluiting, heeft zijn systeem veranderd. Ook finland is reeds jaren bezig met een nieuw systeem en daar ziet men nu de vruchten van. Het kan dus anders. We mogen ons niet blindstaren op : stout geweest, weg ermee. Dat is een visie van het vuil onder de mat vegen en iedere goed huismens weet dat dat geen zode aan de dijk brengt. 

(actual numbers and average rate per 100 000 inhabitants)

 
 

2005

2006

2007

per 100 000 inhabitants *

EU27

617 30 0

599 800

:

123

Belgium

9 330

9 570

9 950

91

Bulgaria

11 400

11 450

10 790

145

Czech Republic

19 000

18 900

19 110

185

Denmark

4 040

3 930

3 650

71

Germany

79 520

77 170

73 320

93

Estonia

4 410

4 310

3 470

302

Ireland

3 020

3 050

:

75

Greece

9 870

10 280

:

91

Spain

60 710

64 220

67 100

146

France

59 200

59 520

60 400

95

Italy

59 520

39 010

48 690

84

Cyprus

540

600

670

79

Latvia

7 000

6 640

6 550

293

Lithuania

7 950

7 980

7 770

232

Luxembourg

740

740

670

152

Hungary

15 720

14 740

14 740

149

Malta

290

380

380

87

Netherlands

17 600

16 230

14 450

99

Austria

8 960

8 780

8 890

107

Poland

82 660

87 670

90 200

228

Portugal

12 690

12 450

11 590

116

Romania

36 700

34 040

29 390

154

Slovenia

1 130

1 130

1 340

60

Slovakia

9 290

8 660

8 240

162

Finland

3 880

3 480

3 370

68

Sweden

7 020

7 150

6 740

77

UK: England & Wales 4

76 900

79 090

79 730

146

UK: Scotland 4

6 860

7 180

7 380

139

UK: Northern Ireland 4

1 330

1 500

1 480

82

Croatia

3 490

3 830

4 290

87

former Yugoslav Rep ublic of Macedonia

2 080

2 090

:

98

Turkey

55 970

70 520

90 730

102

Montenegro

820

850

960

140

Serbia

8 080

7 860

8 970

112

Iceland

120

120

120

39

Liechtenstein

60

50

40

1 42

Norway

3 120

3 250

3 420

70

Switzerland

6 140

5 890

5 720

7 9

USA

2 183 150

2 245 190

2 375 620

758

Iemand zijn vrijheid ontnemen is reeds lang een middel om mensen die een misdrijf plegen tegen de maatschappij, te straffen. Er zijn verschillende doelstellingen. Een belangrijke is dat de opsluiting als hoofddoel moet hebben dat de gedetineerde wordt voorbereid om terug in de maatschappij te keren. Als deze resocialisatie werkt, is alles in orde. Maar door budgeteringen en besparingen vallen vele projecten die deze resocialisatie moeten ondersteunen, weg. Pure opsluiting alleen, heeft niet direct een positief effect op het sociale gedrag van mensen. De scholing, arbeid en andere activiteiten zijn in de huizen van bewaring bijna afgeschaft. Het kan evenwel anders. In de jaren 50 had Finland een heel hoge gevangenispopulatie, hoger dan in andere Scandinavische landen. Met een cijfer van 200/100 000 inwonders, zat Finland aan de top van Europa. In de jaren 90 behaalde Finland het niveau van de andere Scandinavische landen. De vermindering was het gevolg van een ideologische wijziging in het denken over de vrijheidsstraf en wettelijke wijzigingen in het opsluitsysteem.

In deze denkwijze stond de proportionaliteit en voorspelbaarheid van een straf centraal. De straf dient proportioneel te zijn tov het gevaar en de gevolgen van de daad. Men moet daadwerkelijk bekijken of de daad schade aan de maatschappij heeft aangebracht. Een voornemen tot het nemen van een crimineel feit is niet genoeg. De officier van justitie en de rechterlijke macht hebben een grote ruimte om af te zien van bestraffing, waarbij factoren als gelijkheid, onbeduidendheid van het feit of proceseconomische overwegingen in aanmerking kunnen komen. Bv bij drugsgerelateerde feiten heeft de verdachte de keus tot een proces of vrijwillig instappen in een ontwenningskuur, deels betaald door de overheid, de persoon zelf en de mutualiteit.

De afname van de Finse gevangenispopulatie is het resultaat van een bewust en systematisch criminaliteitsbeleid voor de lange termijn. Middels een aantal structurele wetswijzigingen is het gehele strafrecht op de schop gegaan. Zo is bijvoorbeeld op grote schaal de taakstraf ingevoerd als vervanging van de vrijheidsstraf. Daarnaast is de voorwaardelijke invrijheidstelling ingezet als een krachtig instrument om de gevangenispopulatie te verminderen.
In Finland komen alle gevangenen, met uitzondering van tot levenslang veroordeelden en mensen in voorlopige hechtenis, in aanmerking voor voorwaardelijke invrijheidstelling na de helft van hun straf uitgezeten te hebben.

Het Finse beleid is bij uitstek gebaseerd op kennis en wetenschap, niet op emotie zoals in veel andere landen. Criminaliteitsbestrijding is in Finland ook geen centraal thema geweest om populistisch electoraal gewin te behalen. Opvallend is overigens dat het vertrouwen in Finland in politiek en overheid in vergelijking met de rest van Europa hoog is.
Ook de rol van de media kan genoemd worden in het Finse succes. In Finland heeft de media een terughoudende en redelijke opstelling genomen in onderwerpen met betrekking tot criminaliteit. De Finse mediaconsument is hierdoor populistische en sensationele verslaggeving bespaard gebleven. Kwaliteits-kranten hebben een groot bereik in Finland.

lees heel het document

De commentaren zijn gesloten.